ยกระดับ “นักรับฟัง” เป็นโครงสร้างพื้นฐานสุขภาพจิตชุมชน

นักรับฟัง คือ ผู้ที่มีทักษะการปฐมพยาบาลใจเบื้องต้น (Psychological First Aid: PFA) เพื่อ “อยู่ตรงนั้น” กับคนที่กำลังมีความทุกข์ เครียด หรือสับสน ให้รู้สึกว่าไม่โดดเดี่ยว ผ่านการรับฟังอย่างไม่ตัดสิน เป็นพื้นที่ปลอดภัย ชวนสะท้อนความรู้สึก และรู้จักการเชื่อมต่อบริการผู้ช่วยเหลือหรือผู้เชี่ยวชาญเมื่อจำเป็น

นักรับฟังเป็นด่านหน้าของการดูแลสุขภาพจิตโดยชุมชนที่เข้าถึงง่ายและต้นทุนต่ำ ช่วยเติมเต็มช่องว่างของการขาดแคลนบุคลากรวิชาชีพและข้อจำกัดด้านงบประมาณ

โดยไม่ได้ทำหน้าที่แทนผู้เชี่ยวชาญ แต่เป็นการช่วยดูแลเบื้องต้น มองเห็นสัญญาณความเสี่ยง และเชื่อมต่อความช่วยเหลือให้ได้ทันท่วงที

“โครงการพัฒนานักปฐมพยาบาลจิตใจเบื้องต้นในคนพิการ” เกิดขึ้นเพื่อพัฒนาหลักสูตรการเรียนรู้เรื่อง Mind First Aid (MFA) ในรูปแบบออนไลน์ ตามแนวทางการปฐมพยาบาลใจเบื้องต้นที่ทุกคน รวมถึงคนพิการเข้าถึงได้ (https://elearning.satiapp.co) และพัฒนากระบวนการฝึกอบรมนักปฐมพยาบาลใจ โดยนำร่องในกลุ่มคนพิการ จนเกิดการผลักดันบริการปฐมพยาบาลใจในองค์กรต่าง ๆ และเกิดการจ้างงานผู้พิการเป็น ‘นักรับฟัง’ ภายในองค์กร

โครงการนี้ยังมีการศึกษาวิจัยประสิทธิภาพของการนำความรู้และทักษะการปฐมพยาบาลใจเบื้องต้นไปใช้ในกลุ่มอาสาสมัครและองค์กรควบคู่ไปด้วย จนตกผลึกเป็นตัวแบบกระบวนการพัฒนานักรับฟังที่ได้ผล คือ 3O (Online, Onsite, On-the-Job Training) ทำให้ได้นักรับฟังที่มีความพร้อมในการรับฟัง สร้างพื้นที่ปลอดภัย รู้จักดูแลใจตนเอง รวมถึงเชื่อมต่อการส่งต่อในระบบได้อย่างมั่นใจและมีคุณภาพ

ผลลัพธ์จากโครงการนี้สามารถนำไปขยายผลและประยุกต์ใช้ต่อในบริบทหรือชุมชนอื่น ๆ ได้อีก เนื่องจากมีพร้อมทั้งหลักสูตรการปฐมพยาบาลทางใจที่ทุกคนเรียนรู้ได้ และมีแนวทางการอบรมเพื่อพัฒนา “นักรับฟัง” ที่มีคุณภาพ สามารถเป็นด่านหน้าในการสนับสนุนจิตใจของผู้คนในเบื้องต้นได้จริง

โครงการการพัฒนานักปฐมพยาบาลจิตใจเบื้องต้นในคนพิการ

ผู้รับผิดชอบโครงการ: เมธาวี ทัศนาเสถียรกิจ E-mail: that.methawee@gmail.com

อ่าน Policy Brief เรื่อง “ยกระดับ “นักรับฟัง” เป็นโครงสร้างพื้นฐานสุขภาพจิตชุมชน” ฉบับเต็มที่นี่